جناب عنافچه از ابعاد حادثه برای ما بگویید الان که تا حدی سیل و سیلاب فروکش کرده است می توانید تصویری از مشکلاتی که برای مردم ایجاد شده به خوانندگان ما بدهید ؟
در خوزستان چنان که می دانید ضربه اصلی سیل بر مزارع و اماکن بود. در واقع دو چیزی که زندگی مردم را تشکیل می دهد. بسیاری از شهروندان در منطقه ما علاوه بر این که سکونتگاه و خانه هایشان تخریب شده، مزارع و باغاتشان به کلی از بین رفته است. شاید الان به شوشتر تشریف بیاورید، شماری از خانه ها را سرپا ببینید اما دیواره و فونداسیون آنها آسیب جدی دیده است و در اکثر کوچه ها و محلات، گل و لای انباشته شده است.
مردم در وضعیت اضطراری که سیل ایجاد کرد فقط توانستند جان خود را از معرکه خارج کنند. بنابراین کل اسباب و وسایل زندگی آنها در آب رها شد، همینطور دسترنج آنها و محصولاتی که کاشته بودند یا دام هایی که داشتند. در روستاها این بخش مشکلات بسیار زیاد است یعنی کل دارایی یک کشاورز روستایی که دام و مزرعه هست هر دو به دست سیل از بین رفته است.
الان که به پایان ماه بحران رسیده ایم، وضعیت سکونت همشهریان شما چگونه است و مردم کجاها مستقر شده و اسکان یافته اند؟
درست است که عده ای از شهروندان به کمپ ها هدایت شدند اما در جریان هستید که بسیاری از آنها از حاضر به ترک محل و منطقه زندگی خود نشدند. اکثر آنها با فاصله ای اندک از منزل خود چادر زده و یا سرپناهی را پیدا کردند. توصیه مسئولان شهری این است که مردم از بازگشت به محلاتی که زیر آب رفته بود خودداری کنند، زیرا خطر ریزش خانه ها وجود دارد. مدیران شهر و استان کار سختی در پیش دارند و حقیقتاً باید قدم های بزرگ برای حل مشکل سکونت مردم برداشته شود.
ما در سالهای گذشته تجربه بحران و سانحه طبیعی در این اندازه را نداشتیم اما چیزی که باعث توجه حتی رسانه های خارج شد، حرکت خودجوش مردم برای امداد رسانی بود. از دید شما چه نکاتی از عملیات امداد رسانی جالب توجه بود؟
برای من در میان صحنه های امداد رسانی چند نکته جالب بود: اول این که مردم انگار با هم عهد کرده بودند که یا باهمدیگر از بحران نجات پیدا خواهند کرد، یا با هم از بین خواهند رفت. شما بالاترین حد از ایثار و انسانیت را در ایام سیل در خوزستان می توانستید ببینید. همه چیز مردم، اشتراکی شده بود. از غذا و مایحتاج زندگی تا پناه دادن به یکدیگر و حتی رساندن لباس برای بچه هایی که زیر باران و سرما بودند.
نکته دوم که بی سابقه بود و رسانه ها هم زیاد کار کردند، گروهها و افراد داوطلبی بودند که مثل دیده بان زمان جنگ عمل می کردند. برخی از آنها چنان که در فیلم ها دیدید به صورت کشیک شب و روز نگهبانی می دادند و به محض بالا آمدن سطح آب و هجوم سیلاب مردم را آگاه می کردند. برخی دیگر هم کلاً در سطح شهر در حال گشت زنی بودند و با مشاهده هر مشکلی اعم از ناراحتی روحی و یا آسیب دیدن مثل یک اورژانس سیار آنها را به مراکز درمانی می رساندند.
بعداً که دستگاههای دولتی، هلال احمر و نیروهای مسلح وارد شدند همین افراد داوطلب به دلیل شناخت دقیق که از شهر و نیز سکونتگاه های مردم داشتند، مثل یک پل ارتباطی عمل می کردند.
در میان مشکلاتی که بعد از سیل دامنگیر مردم شده است به نظر شما کدام یک اولویت بیشتری دارد و باید دستور کار اصلی مسئولان باشد؟
من بدون اینکه خواسته عده زیادی از همشهریان آسیب دیده ام را نادیده بگیرم که الان بر حل مشکل سکونت و یا وضعیت اراضی و باغات شان تأکید می کنند، فکر میکنم یکی از معضلات بزرگ که هنوز گریبانگیر شهر است، ترس و نگرانی نسبت به تکرار فاجعه سیل است. یعنی هنوز امنیت روحی و روانی برقرار نیست و تا این کابوس از ذهن مردم و سطح شهر نرود، نمی شود با اطمینان به نیازهای دیگر مردم پرداخت.
هنوز نگاه مردم به آسمان است که نکند سامانه بارشی جدید وارد شود و آنها دائم این سوال را از خود می پرسند اگر بازهم بارش های سیل آسا شروع شود وضعیت آنها به چه شکلی درخواهد آمد . این اغراق نیست که هنوز با هر تند بادی در منطقه تب و لرز جان بسیاری از مردم می افتد.
در این زمینه به نظرم رسانه ها و دستگاههای تبلیغاتی نقش زیادی دارند. متأسفانه شایعات هنوز بسیار رایج است و با هر شایعه آرامش و امنیت ذهنی مردم بهم می ریزد. برای این مشکل باید چاره فوری بیندیشید.
الان بحث از این است که به تناسب مشکلات و آسیب هایی که سیل در شهرها و روستاهای مختلف ببار آورده است نوعی «بسته کمکهای ضروری» اختصاص داده شود فکر می کنید این بسته باید شامل چه چیزهایی باشد؟
به نظرم الان با اطلاعات و تصاویر هوایی و زمینی که از تخریب های سیل جمع آوری شده است، الان دستگاههای دولتی می توانند یک برنامه کوتاه مدت و فوری را به اجرا بگذارند.
در وضعیتی که بسیاری از سیل زدگان هیچ چیز از زندگی قبلی شان در اختیار ندارند، اولین کمک های دولت باید شامل مایحتاج اولیه آنها باشد. از نظر مالی و اقتصادی آنها به صفر رسیده اند. من مواردی را سراغ دارم که بچه های محروم حتی برای رفتن از نقطه ای به نقطه دیگر مشکل تأمین کرایه مالی را دارند چون اندک سرمایه های آنها از دست رفته است مثلاً بسیاری از روستائیانی که با فروش محصولاتشان یا لبنیات دامی زندگی شان را اداره می کردند الان چه چیزی برای گذران امور دارند.
البته من هم قبول دارم که واقعاً زنده کردن دوباره زندگی مردم فقط از عهده دولت بر نمی آید و باید همه دست به دست هم بدهند. اما فراموش نکنید که کمک مردم محلی بیشتر در زمان دفع شرّ سیل به کار می آید. در دوره سازندگی و بازسازی، کار چندانی از مردم بر نمی آید بلکه این دستگاه های مختلف حکومت یا مردم توانمند و نیکوکار در جاهای مختلف هست که گره گشاست.
شما در این مدت با هیأت های امداد رسانی بنیاد شهید هم روبرو شدید و در جریان کارهای آنها قرار دارید؟
بله بی اطلاع نیستم هیأت هایی که از سوی بنیاد شهید آمده بود با ما هم گفت و گو کردند. تا جایی که خبر دارم آنها بعد از بازدید از وضعیت خرابی منازل خانواده شهدا و ایثارگران با گزارش به تهران وام و تسهیلاتی را برای افراد آسیب دیده اختصاص داده اند مثلاً یکی از کارها تهیه لوازم ضروری زندگی آنها مثل یخچال و وسایل برقی و کلاً لوازم منزل بوده است.
آیا محاسبه کرده اید که چه میزان زمان لازم است تا خوزستان عزیز از این بحران خارج شود و بعد از مشاهده خرابی ها و مشکلات فکر می کنید مسئولان در چه بازه زمانی می توانند اوضاع شهرهای سیل زده را به حالت اولیه برگردانند؟
پیش بینی این مسئله واقعاً سخت است. با آنکه آمارهایی از میزان خسارت ها منتشر شده است اما به نظرم هنوز بسیاری از مناطق روستایی و دور افتاده که بیشترین خسارت را دیده اند به طور دقیق بررسی نشده اند یکی از کارهای مهم در ایام بازسازی مناطق سیل زده به نظرم چاره اندیشی برای پیشگیری از این فاجعه است و این که در همین فاصله باید اکیپ هایی از مهندسان و متخصصان با ارائه طرح های مقاوم سازی مقابل سیل و سیلاب و یافتن مسیرهای جدید برای هدایت آب به مردم اطمینان و آ
